Mesajlar Etiketlendi ‘ekran kartı özellikleri’

EKRAN KARTI
Ekran kartı, mikroişlemcide (CPU) işlenen verileri monitörde görüntülenmesini
sağlayan sinyallere dönüştüren bir genişleme kartıdır. Ekran kartları bilgisayar sistemine
anakart üzerinde bulunan slotlar (genişleme yuvaları) ile bağlanırlar.
Geleneksel ekran kartları bilgileri sisteme belleğinden kendi belleğine alıp monitöre
göndermekteydi. Günümüzdeki ekran kartları ise görüntülenecek bilgileri işleyebilecek
hızlandırıcılar bulundurduğundan mikroişlemcinin yükünü önemli bir ölçüde
hafifletmektedir.
Ekran kartlarında standart bir monitör (VGA) çıkışı vardır. Bilgisayardaki görüntüyü
perdeye veya duvara yansıtmak için kullanılan projeksiyon aygıtları da monitörler gibi bu
çıkışa bağlanır. Günümüzde bazı ekran kartlarında, TV görüntülerini bilgisayar sisteminde
görüntülemek için TV-Out, video görüntülerini için Video-In, dijital çıktı aygıtlarını
kullanmak için DVI bağlantılarıda bulunmaktadır.Bilgisayarlarda görüntü kalitesi hem ekran kartına hem de monitöre bağlıdır. Ekran
kartının kalitesini ise fiziksel yapısı, kullandığı slot (donanım kartlarının anakarta monte
edildiği kısım ) ve arayüz çeşidi (CGA, VGA, SVGA) belirmektedir..
Ekran kartı bilgisayar sisteminin 4 bileşeni kullanır.
1. Anakart; ekran kartına veri için bağlantı ve enerji sağlar
2. Mikroişlemci; Her bir pikselle ne yapacağı kararını verir.
3. Bellek; Ekran kartına gönderilecek bilgileri geçici olarak tutar.
4. Monitör; Ekran kartında gelen bilgileri görüntüler

Ekran Kartının Yapısı
1. Grafik İşlemcisi (GPU)
Grafik işlemcisi görüntü hesaplamalarını ve görüntü işlemlerini ekran kartında
gerçekleştiren bir yongadır. Günümüz ekran kartlarındaki grafik işlemciler, işlemciye yük
bindirmeden görüntü işlemleri çok başarılı bir şekilde gerçekleştirmektedir. Grafik
işlemcileri GPU (Graphics Processing Unit – Grafik İşlemci Birimi) adıyla
adlandırılmaktadır.
2. Görüntü Belleği (Video RAM)
Görüntü ile ilgili hesaplamaların tutulduğu bellektir. Bilgisayar sistemindeki ana
bellek gibi çalışır. Görüntü belleği bilgileri grafik işlemcisinden alır ve bunları saklar.
Görüntü belleğinin büyüklüğü ekran kartının performansıyla doğru orantılıdır. Yüksek
çözünürlükle kaliteli görüntü alabilmek için görüntü belleği kapasitesinin büyük olması
gerekir.
3. Dijital Analog Çevirici (RAMDAC )
Ekran kartının görüntü belleğindeki dijital (sayısal) verileri monitörde görüntülenecek
analog sinyallere dönüştürerek ekran kartının monitör çıkışına gönderir. RAMDAC ekran
kartı görüntü belleğini saniye belirli sayıda tarayıp verileri alıp analog sinyallere dönüştürüp
monitöre aktarır. RAMDAC’in verileri dönüştürme ve aktarma hızı, ekran tazelenme hızını
belirler. Bu hız Hz cinsinden ölçülür. Örneğin monitörün ekran tazeleme hızı 75 Hz olarak
ayarlanmışsa görüntü saniyede 75 defa yenilenir.

4. Video BIOS
Video BIOS, ekran kartı içindeki tüm veri akışını düzenler ve ekran kartı bileşenleri
arasındaki koordinasyonu sağlar. Bu işlemleri yapabilmesi için için video bios içinde bir
yazılım vardır.

————————————————————————–

Ekran Kartı Çıkış Bağlantıları:
->VGA-OUT: CRT monitörlerin ve projeksiyon aygıtlarının bağlandığı ve bu aygıtlara
görüntü aktarıldığı çıkış portudur.
->DVI-OUT: Dijital cihazlara ve LCD ekranlara görüntü aktaran çıkış portudur.
->VİDEO-IN/OUT: Televizyon, video, VCD player, DCD gibi aygıtlardan görüntü alan
veya aktaran porttur.
ekran
Ekran Kartının Çalışması:
Bilgisayarın işlemcisi tarafından işlenen veriler anakart ile ekran kartının görüntü
belleğine aktarılır. Görüntü işlemcisi görüntü belleğindeki verileri işler ve görüntü
hesaplamalarını yaptıktan sonra görüntü belleğine gönderir. Bu veriler buradan RAMDAC
birimine gider. Görüntü belleğindeki bilgiler RAMDAC’e aktarıldıktan sonra bu bellek
boşalır. Boşalan belleğe görüntü işlemci tekrar veri iletir. RAMDAC bu dijital verileri
monitörde görüntülenecek analog sinyallere dönüştürüp ekran kartının çıkışına gönderir. Bu
işlemler sırasında Video BIOS’da ekran kartının veri akışını kontrol eder ve düzenler.
Veriyolu hızı, görüntü belleğinin kapasite büyüklüğü bu işlemlerin süresini azaltır ve
görüntü kalitesini artırır.
ekran1
Ekran Kartının Özellikleri:
1. Çözünürlük:
Görüntü üzerinde her rengi oluşturmak için kontrol edilebilecek noktaya piksel denir.
Çözünürlük ise ekranda görünen piksel sayısıdır. Çözünürlük 800x 600 ise yatayda 800,
düşeyde 600 piksel olduğunu gösterir. Çözünürlük artarsa görüntü kalitesi de artar.
Çözünürlük değeri ne olursa olsun nesneleri piksel değeri değişmez. Çözünürlük artırılırsa
belleğe olan ihtiyaç artmaktadır.

2. Renk Derinliği:
Renk derinliği bir pikselin alacağı renk miktarıdır. Renk derinliği artarsa her pikselin
alabileceği renk sayısı da artar. Piksellerin renk çeşitliliğinin artması görüntünün gerçeğe
yakın olmasını sağlar. Piksellerdeki renkler kırmızı, yeşil mavi (RGB) renklerinin
karışımından oluşur.
Renk derinliği arttıkça piksellerdeki veri miktarı da artar. Bu artış ekran kartı görüntü
işlemcisinin işleyeceği veri miktarını da artırır ve daha fazla görüntü belleğine ihtiyaç
duyulur.
3. Ekran Kartı Tazelenme Hızı:
Bir ekran kartında, ekran kartı belleğinin (video belleği) içeriğini okumaktan sorumlu
aygıt RAMDAC’tir. RAMDAC bir dijital analog çeviricidir. Bellekteki sayısal verileri (1 ve
0’lardan oluşan veriler) okuyup monitörün görüntüleyebileceği analog video sinyallerine
dönüştürür.
RAMDAC’in veriyi dönüştürmesi ve aktarması tazeleme hızını belirlemektedir. Bir
ekran kartının tazelenme hızı, RAMDAC’in görüntü sinyallerini saniyede kaç kere monitöre
göndereceğini belirlemektedir. Bu aynı zamanda monitörün de tazelenme hızıdır. Tazeleme
hızıdüşük olursa görüntüde titreşime neden olur. Ekran kartı tazelenme hız birimi Hz (hertz)‘dir.

Interlacing:
Yüksek çözünürlükte görüntü sağlamak için geliştirilmiş bir tekniktir. Her tazeleme
sırasında ekranın sadece yarısı tazelenir. Önce tek numaralı sonra çift numaralı satırlar
tazelenerek yüksek çözünürlük hızı sağlanır. Bu tekniği kullanan monitörlerde
animasyonların görüntülemesi sırasında sorun çıkmaktadır.
4. Görüntü Arayüzü:
Görüntü arayüzü ekran kartının çözünürlük ve renk derinliğini belirler. Görüntü
arayüzü ekran kartının görüntü kalitesi etkilemektedir.

————————————————————————-

Ekran Kartı Çeşitleri:

1. Veriyolu Standardına Göre
-> ISA
-> PCI
-> AGP
-> PCI Express:
2. Fizik Yapısına Göre
-> Anakart üzerinde entegre olan (onboard) ekran kartı
-> Anakartın genişleme yuvasına takılı olan ekran kartı

Ekran Kartı Hızlandırıcı Portları (AGP 2x, 4x, 8x)
AGP; hızlandırılmış grafik portu anlamına gelen, sadece ekran kartları için kullanılan
bir veri yoludur. AGP veriyolu ekran kartı üzerindeki görüntü belleği yetersiz olduğu zaman
sistem belleğini kullanılmaktadır. AGPportları PCI gibi 32 bit genişliğindedir.
PCI ekran kartları 33 MHz ile çalışırken, en düşük AGP ekran kartları 66 MHz`te
çalıştığından daha büyük bant genişliğine sahiptirler. 2X, 4X ve 8X hızlarındaki AGP ekran
kartlarındaki bant genişliği 2, 4, 8 katlarına çıkarılmıştır. PCI veriyolundaki bant genişliği
paylaşılır, fakat AGP veriyolundaki bant genişliğinin tümünü ekran kartı kullanır.1-PCI Express:
PCI Express ekran kartları AGP ve PCI ekran kartlarına göre daha büyük bant
genişliğine sahiptir. PCI-E veya PCI-X olarak kısa isimlendirilir. PCI-E çift yönlü veri
aktarımı yapar. PCI-E x1, PCI-E x2, PCI-E x4 olarak üretilen ekran kartlarının bant
genişlikleri 1, 2, 4’ün katları şeklinde artar.ekran2
Görüntü Arayüzü:
Görüntü arayüzü ekran kartının çözünürlük ve renk derinliğini belirler. Görüntü
arayüzü ekran kartının görüntü kalitesi etkilemektedir.1-)Soğutucu:
Ekran kartlarında da bilgisayar işlemcisi üzerinde bulanan soğutma sistemi gibi ekran
kartının görüntü işlemcisi üzerinde soğutma sistemi vardır. Görüntü işlemcisinin ısınmasını
engeller.
2-)Z-Buffer (Tampon Bellek)
İki boyutlu görüntülerde yatay (x) ve düşey (y) olmak üzere iki boyut vardır. 3
boyutlu görüntülerde derinlik boyutu vardır. Z-Buffer üç boyutlu ortamdaki nesnelerin
görüntülenmesi için kullanılır. Üçüncü boyut (z) bilgisi bu bellekte saklanır. Ekran kartı üç
boyutlu görüntüler oluşturabilmek için bu tampon belleğini kullanır. Z-Buffer 3D (üç
boyutlu) desteği olan ekran kartlarında bulunmaktadır. Günümüz ekran kartlarının tümünde
D desteği bulunmaktadır.

3-)V-Sync
Monitörün tazeleme hızını tespit edip, monitörün tazeleme hızına göre görüntüyü
monitöre gönderir.

4-) Video Codec
Video görüntüleri sıkıştırılmış formattadır. Bu görüntülerin monitörde
görüntülenebilmesi için çözülür. Bu görüntüler hardisk, cd-rom veya dvd-romdan okunup
ekrana gönderilmeden hemen önce çözülür.
Sıkıştırılmış verileri çözme işi ise CPU’yu ve ekran kartını zorlar. Sıkıştırılmış
görüntülerin çözümü için çeşitli yazılım ve donanım geliştirilmiştir. Ekran kartlarında video
codec birimi sıkıştırılmış görüntüleri çözer. Bu eleman aynı zamanda çözme işleminde
CPU’nun yükünü azaltır.